Muzyka sakralna będzie tym świętszą (czyli tym wymowniej spełni swoją funkcję), im ściślej zespoli się z czynnością liturgiczną - czytamy w Konstytucji o Liturgii Soboru Watykańskiego II w punkcie 112. Pieśń kościelna nie jest więc tylko ozdobnym dodatkiem do liturgii, ale jej zespoloną częścią. I jak liturgia nie jest własnością pojedynczego człowieka - kapłana czy innego uczestnika liturgii, tak śpiew liturgiczny nie może być traktowany w oderwaniu od liturgii, w sposób dowolny i swobodny. Stąd przepisy kościelne określają pewne zasady, którymi należy się kierować przy doborze śpiewów na Eucharystię, aby były bardziej zgodne z przebiegiem liturgii.

 Najpierw zajmiemy się charakterem poszczególnych śpiewów w powiązaniu z częściami Mszy świętej. W innym artykule zajmiemy się odniesieniem śpiewów na Eucharystii do różnych okresów liturgicznych.

Pieśń na wejście

Śpiew ten rozpoczyna celebrację, umacnia jedność zgromadzonych, wprowadza ich umysły w przeżywanie misterium okresu liturgicznego lub święta oraz towarzyszy procesji kapłana i usługujących - czytamy w OWMR w punkcie 47. Eucharystia rozpoczyna się śpiewem na wejście (nie znakiem krzyża). Pieśń na wejście nie jest tylko wstępem. Jest istotnym elementem  Eucharystii, gdyby nie było tego śpiewu, w jego zastępstwie należy odczytać przewidzianą antyfonę. Śpiew ten ma budować jedność zgromadzonych. Powinien zatem być znany ludziom zgromadzonym na Eucharystii i raczej śpiewany przez wszystkich. Nie wyklucza to jednak wykonywania tego śpiewu na przemian ze scholą lub kantorem (przy czym wszyscy śpiewają refren). Pieśń na wejście powinna też wyrażać temat przewodni celebracji liturgicznej, który możemy zaczerpnąć z liturgii słowa, innych tekstów liturgicznych, charakteru okresu liturgicznego. Śpiew ten towarzyszy też procesji wejścia, zatem powinien się zakończyć po dojściu celebransa i asysty do ołtarza (po okadzeniu ołtarza przy uroczystych celebracjach). Można go natomiast zacząć wcześniej (nie musi być równo z dzwonkiem ministrantów).

Pieśń na przygotowanie darów

Śpiew ten towarzyszy procesji z darami i obrzędowi przygotowania darów na ołtarzu. Rozpoczyna się on zaraz po zakończeniu modlitwy powszechnej i trwa do zakończenia przygotowania darów (do momentu, aż kapłan obmyje ręce). Jeśli nie ma tego śpiewu, kapłan będzie recytował modlitwy przewidziane w mszale. Obrzęd przygotowania darów ma usposobić uczestników liturgii do wiernego ofiarowania siebie Bogu i bliźnim. Treścią tego obrzędu staje się miłość względem Boga i drugiego człowieka. O tym też powinny traktować pieśni. Możemy śpiewać pieśni mówiące o ofiarowaniu się Chrystusa, o składaniu siebie w ofierze, a także nawiązujące do tematu liturgii lub okresu liturgicznego. Można w tym czasie wykonać utwór instrumentalny, może śpiewać tylko chór, lub schola.

Pieśń na procesję komunijną

Rozpoczyna się bezpośrednio po słowach: Panie, nie jestem godzien..., gdy kapłan spożywa Ciało Pańskie i trwa przez cały czas udzielania komunii św. wiernym. Śpiew na komunię ma wyrażać duchową jedność komunikujących poprzez zjednoczenie głosów, ukazywać radość serca i w pełniejszym świetle objawiać "wspólnotowy" charakter procesji zdążającej na przyjęcie Eucharystii. (OWMR 86). Tematem pieśni komunijnej zatem jest jedność ludu Bożego w Chrystusie, radość ze spotkania z Panem, może też wyrażać temat liturgii (zatem można śpiewać tu pieśń Maryjną, jeśli obchodzimy uroczystość ku czci Matki Bożej). Możliwe jest także ukazywanie paschalnego charakteru Komunii świętej. Trzeba zwracać na to uwagę, że Komunia, to nie święto Bożego Ciała i pieśni o tematyce ściśle Eucharystycznej trzeba wykorzystywać z dużym umiarem. Śpiew na komunię wykonują przede wszystkim ludzie zgromadzeni na Eucharystii. Może śpiewać schola lub kantor na przemian z ludem. Jeśli sama schola to jedynie pod warunkiem, że pojawi się druga pieśń na komunię śpiewana przez wszystkich. Trzeba szczególnie dbać o to, by w tym szczególnym momencie zjednoczenia w Chrystusie wierni jednoczyli się także w śpiewie. Wagę pieśni na komunię podkreśla fakt, że jeśli się jej nie śpiewa, należy w jej miejsce odczytać stosowną antyfonę.

Pieśń na uwielbienie

Po komunii świętej należy zachować chwilę milczenia (zazwyczaj powinno się to obywać podczas puryfikacji kielicha i pateny). Dziękczynienie i uwielbienie Boga to myśli przewodnie śpiewów po komunii. Należy wystrzegać się śpiewów typowo adoracyjnych i medytacyjnych. Warto wykorzystywać uwielbieniowe kantyki biblijne i psalmy.

Pieśń na rozesłanie

Rozpoczyna się po błogosławieństwie. Ma być w swej wymowie przede wszystkim zachętą do podjęcia misji niesienia doświadczenia spotkania z Panem w codzienność. Może też w niej powrócić temat przewodni Eucharystii, nawiązanie do święta lub okresu liturgicznego (instr. Musicam Sacram 36). Pieśń na rozesłanie jeszcze jest w jakiś sposób powiązana z liturgią, więc nie może być okazją do śpiewania piosenek religijnych. 

Niech te podstawowe zasady doboru śpiewów pomogą odpowiedzialnym za przygotowanie Liturgii od strony muzycznej jak najlepiej pełnić posługę, niech śpiew stanie się prawdziwą częścią liturgii a nie jest tylko dodatkiem, czy uzupełnieniem, czy, co gorsze, przyćmieniem samej liturgii.

Początek strony