Zapewne każdy z Was przynajmniej raz w życiu usłyszał, jakim głosem śpiewa. Niektórzy nawet przeszli specjalistyczne określanie skali głosu przed Komisją Kamuzową. Co prawda szanowna komisja używała do tego jedynie swojego słuchu, oszczędzając Wam badania laryngoskopowego, gdyby jednak ktoś z Was się odważył – można w ten sposób zbadać długość i szerokość swoich strun głosowych. Wiecie już zatem, że Wasz głos to sopran, alt, tenor lub bas – ale nie jest to informacja ostateczna; nieszkolony głos bowiem obejmuje około półtorej oktawy, natomiast w trakcie kształcenia dochodzi do około trzech oktaw. Według niektórych skalę głosu można określić nawet na podstawie budowy zewnętrznej człowieka – według tej metody tenor ma niski wzrost, okrągłą budowę głowy, szerokie policzki i barczyste ramiona, a bas ma wzrost wysoki, opadające ramiona i podłużną głowę. Zgadza się? Jest to tylko zwykła statystyka i na jej podstawie można jedynie przypuszczać o skali i barwie głosu. Zanim przeczytasz dalsze wyjaśnienia, pamiętaj – podziałów skal jest kilka i nie są to sztywne podziały; wiele głosów nie mieści się w podawanej systematyce.

Ogólny podział głosów to: żeńskie, męskie i dziecięce. W każdej z tych grup wyróżnia się ponadto odmiany głosu, na które wpływ mają barwa, siła, charakter oraz przystosowanie do wykonywania określonych rodzajów muzyki.

głosy żeńskie

sopran – najwyższy głos, jego skala obejmuje od h - c1 do (a2) c3 - f3

sopran koloraturowy - głos o dużej lekkości i ruchliwości oraz największej skali (najtrudniejsza partia operowa na ten głos to Aria Królowej Nocy z opery „Czarodziejski flet” Mozarta); wśród Polek głosem tym operują m.in. Ewa Małas-Godlewska, Wioletta Willas oraz Justyna Steczkowska (sięga dźwięków ponad koloraturowych)

sopran liryczny - głos o jasnym zabarwieniu, silny, posiadający możliwości liryczne (np. Elizabeth Schwarzkopf)

sopran dramatyczny - głos o dużej sile brzmienia, niezwykle nośny, posiadający ciemną barwę przy typowo sopranowej skali (np. Krystyna Jamroz)

mezzosopran – głos  o skali od g do a2, charakteryzuje się ciemną barwą; określa się go także jako niski sopran / wysoki alt (np. Małgorzata Walewska)

kontralt (głos solowy) / alt (głos chóralny) – najniższy głos żeński o bardzo ciemnej barwie przypominającej brzmienie tenorowe o skali od e do g2 (np. Karolina Pietraszewska)

głosy męskie

tenor - najwyższy głos męski o skali od h do c2.

tenor liryczny - głos lekki, ruchliwy o skali od c do c2 (np. Wiesław Ochman)

tenor bohaterski - głos o ciemniejszym zabarwieniu, dużej nośności, o dużych możliwościach dramatycznych (np. Rudolf Jung)

baryton - głos o skali od G do a1, posiada ciemną barwę, znaczną siłę brzmienia i duży blask. Ma podobne odmiany jak tenor (liryczny i bohaterski). Jest głosem o znacznych możliwościach wyrazowych (np. Mieczysław Fogg)

bas - najniższy głos o bardzo ciemnej barwie i dużej nośności, o skali od F (C) do e1.

bas-baryton - głos o skali zbliżonej do barytonu, ale o ciemnej, basowej barwie (np. Bernard Ładysz)

basso cantante (bas śpiewny) - głos o miękkim i ciepłym brzmieniu;

basso buffo (bas komiczny) - głos predestynowany do wykonywania ról charakterystycznych w operach komicznych, odznacza się dużą ruchliwością;

basso profondo (bas głęboki) - głos, którego skala sięga w dół do B kontra i niżej, posiada znaczną siłę brzmienia.

Jeśli mowa o głosach męskich, być może słyszeliście również o kastratach. Z przyczyn artystycznych mężczyzn kastrowano od XVI wieku, a w wieku XVIII w Watykanie kastratów było około 4000. Kastracja pozwalała zachować skalę i barwę głosu chłopięcego, znacznie rozszerzała rejestr piersiowy i niemal pozbawiała vibrata. Wzruszającą historię śpiewaka Carlo Broschi’ego o głosie ponad 3,5 oktawy można zobaczyć w filmie „Farinelli: ostatni kastrat”.

głosy dziecięce

wysokie (dziewczęce i chłopięce soprany zwane dyszkantami)

niskie (dziewczęce i chłopięce alty).

Nasz głos zmienia się wraz z wiekiem, a najbardziej w okresie dojrzewania. W trakcie mutacji głos mówiony zazwyczaj zmienia się wcześniej niż śpiewany. Cała mutacja trwa około 2 lata i powoduje zmianę głosu u chłopców o jedną oktawę. U dziewcząt jest mało zauważalna i powoduje obniżenie głosu najwyżej o tercję.  W tym czasie nie należy dodatkowo obciążać głosu.

Pamiętajmy, że skala głosu nie jest nam dana raz na zawsze. Znane są przypadki, gdy niski alt okazał się wysokim sopranem… Poza tym nawet w obrębie jednego głosu można poprzez ćwiczenia rozszerzyć skalę. Na pewno zaś warto zawsze starać się o to, by śpiewać wyraźnie i poprawnie.

Początek strony